Berichten

Misschien een vreemde vraag: wat is jouw favoriete rotgevoel? Maar we kennen allemaal emoties, zeker nu met corona en de lockdown. Bij opkomende emoties maak je als volwassene vaak automatisch gebruik van bekende, eerder in je leven aangeleerde emoties. Daaronder ligt meestal een oorspronkelijke emotie die zo diep verstopt is, dat we die vaak niet meer herkennen. In plaats daarvan gebruiken we dan (onbewust) een aangepast, niet oorspronkelijk, gevoel. Dit worden ook wel vervangende gevoelens genoemd. Echte of vervangende gevoelens. Wat laat jij zien?

Racketgevoelens

Deze vervangende gevoelens noemen we ook wel racketgevoelens of vervangende emoties. Het is een aangeleerde emotie vanuit de kindertijd. De ontwikkeling ervan werd aangemoedigd tijdens situaties met stress. Op dat moment was dit voor het kleine opgroeiende kind functioneel, want de onbewuste manipulatie leverde erkenning of aandacht op van ouders of andere opvoeders.

In tegenstelling tot een racketgevoel helpt een authentiek of echt gevoel wél adequaat om een probleem in het hier-en-nu op te lossen. Dat is het verschil tussen echte en vervangende gevoelens.

Als je in de file staat en kwaad wordt, en het liefst zou willen gaan schelden, is dat een emotie die in die situatie niet effectief is: de file wordt er niet door opgelost. Het helpt dan om te kijken naar de oorspronkelijke emotie. Hierdoor lukt het makkelijker om met een situatie adequaat en oplossend om te gaan.

Jouw favoriete rotgevoel

Een racketgevoel is niet perse een verkeerde emotie, je mag die gerust laten zien. Je hebt geleerd om je racketgevoel te laten zien omdat dat werd beloond, het leverde je erkenning op. Omdat het niet klopt met je echte gevoel, voelt het toch niet helemaal goed: het is je ‘favoriete rotgevoel’. Racketgevoelens zijn emoties, die allemaal niet-authentiek zijn: het zijn combinaties van gevoelens en zelf getrokken conclusies of overtuigingen.

Doordat het toewerken naar je racketgevoel je erkenning of aandacht oplevert, zal dat tijdelijk een goed gevoel geven. Echter, het echte of authentieke onderliggende gevoel wordt niet bevredigd. Gevolg is dat je dat patroon zult blijven herhalen omdat je echte gevoelens niet de aandacht krijgen die ze verdienen.

Zegels sparen

Als iemand geen uiting geeft aan zijn racketgevoel, kan hij deze opslaan voor ‘later gebruik’. We noemen dit ook wel een zegel. Je spaart dan zegels. Op een gegeven moment zul je je zegelverzameling in zijn geheel uitventen, dan barst als het ware de bom. Degene die dan de racketgevoelens over zich heen krijgt, zal ervaren dat de emotionele uitbarsting niet in verhouding staat tot het feitelijke voorval.

Oorspronkelijke en vervangende gevoelens

Het is goed om voor jezelf en anderen om je heen oorspronkelijke en vervangende emoties te leren onderscheiden. Zo help je jezelf of een ander uit je ‘favoriete rotgevoel’. Lukt het niet zelf? Dan is er altijd coaching of training beschikbaar voor persoonlijke groei of teamontwikkeling.

Hoe kijk jij naar jezelf en een ander? Wat is jouw favoriete venster? Wist je dat we allemaal door onze eigen bril naar de wereld kijken? Zo ontstaan als het ware 4 vensters op de wereld. De OK Corral (een model ontwikkeld in 1971 uit de Transactionele Analyse) toont ons de 4 mogelijke vensters. Het zegt iets over hoe je in het leven staat. Je kunt begrijpen dat in het contact met de ander het ook bepalend is door welk venster jij en de ander kijkt.

Het favoriete venster

We ontwikkelen van jongs af aan een beeld van de wereld om ons heen. Dat wordt bepaald door de omgeving waarin we opgroeien en waarin we ontwikkelen. De afspiegeling van dat beeld bepaalt ons favoriete venster. Het is de positie waaruit we primair denken, voelen en handelen.

Ik ben oké, jij bent oké

De OK Corral gaat uit van één gezond venster, namelijk het venster waarbij je jezelf en de ander als oké ziet. Dit principe is essentieel voor gelijkwaardigheid, echt contact en ontwikkeling. Het is haast onmogelijk om altijd vanuit dit venster jezelf en de ander te benaderen, maar je kunt jezelf er wel in trainen en op spiegelen. Het helpt om inzicht te krijgen in de 4 vensters om te reflecteren op je eigen gedrag en dat van de ander.

  • Ga je er meestal van uit dat anderen het beter weten dan jij, dan is Ik ben niet oké, jij bent wel oké je basale houding. (Ik– en Jij+)
  • Heb je de neiging om kritisch te zijn op anderen, zoek je de schuld buiten jezelf dan is je houding Ik ben oké, jij bent niet oké. (Ik+ en Jij–)
  • Ik ben niet oké, jij bent niet oké is de minst gezonde positie, iemand die zelf geen beslissingen neemt, anderen hun zin laat krijgen en daar dan boos over is. (Ik– en Jij–)
  • De gezonde en effectieve levenshouding is Ik ben oké, jij bent oké. Je accepteert en waardeert anderen onvoorwaardelijk. Je kaart problemen aan op het moment dat ze zich voordoen en zoekt naar consensus. (Ik+ en Jij+)

Onderzoek zelf jouw favoriete venster

Ben jij benieuwd naar jouw favoriete venster op de wereld? Doe dan de test die je hier kunt downloaden.

Invloed op je gedrag

Wanneer we het contact aangaan met anderen, bewegen we ons vaak tussen ons favoriete venster en de andere vensters van het vierkant. Bewustwording zorgt voor invloed op je gedrag en daar beïnvloed je anderen ook weer mee.

Niet alleen personen, maar ook groepen kiezen (onbewust) voor een favoriet venster op de wereld, te weten families, teams, afdelingen en organisaties. het bepaalt de houding die zij aannemen ten opzichte van de omgeving. Het Ik en Jij wordt dan Wij en Zij. Herken jij een cultuur vanuit een ongezonde positie, werk dan aan verandering. Neem gerust contact op voor een coaching sessie op maat.